Ls Komutları Kullanımı

Ls Komutları Kullanımı

Günüzmüde ls komutu, linux komut satırında kullandığımız en kullanışlı komutlar arasında yer alır. Ls komutu, adını List kelimesinden alır. Türkçe karşılığı ise listeleme anlamına gelir. Linux komut satırında ls komutunu girersek bize bulunduğumuz dizini sıralar. 

 

-l Parametresi
Ls komutunun birçok parametresi bulunmaktadır. Bu parametreleri en çok kullanılandan en az kullanılana doğru sıralayalım. İlk olarak L parametresinden başlayalım. L parametresi, sıralamayı alt alta yapar ve sıralanmış dizinler ve dosyalar hakkında detaylı özelliklerini göstermeye yarar. Peki bu özellikler nedir, onları inceleyelim.


L parametresi, bizi 8 adet kolon ile karşılıyor. Bu parametrenin sıralanmış dizinler ve dosyalar hakkında detaylı özellik verdiğini belirtmiştik. Şimdi kolonları tek tek inceleyip ele alalım.

İlk kolon, dosya ve dizin izinlerini belirtir. Bu kolonda 3 çeşit izin bulunur. Read (okuma),write (yazma),execute (açma) izinleri olarak üçe ayrılır. Linux dosya izin sistemlerinde her iznin bir puan karşığı olur. Aşağıdaki puan tablosu buna bir örnektir.

Açma izni -> 1 Puan
Yazma izni ->2 Puan
Okuma izni -> 4 Puan

Peki puanlar ne işe yarar?

Bu puanlar, bir dosyanın hangi izinlere sahip olacağını belirtir. Bu dosya izinlerini "chmod" komutu sayesinde değiştirebilir, tamamen yetkilendirebilir veya tamamen yetkilerini kaldırabiliriz. Mesela komut satırına "chmod 512 thtdeneme" komutunu girersek ne olur, gelin inceleyelim.


*"chmod" komutundan sonraki ilk sayımız, dosya sahibinin izinlerini belirtir. Yukarıdaki girdiğimiz komuta göre komuttan sonraki ilk sayımız 4+1'den 5, yani dosya sahibinin Okuma+Açma izni olduğu anlamına gelir.

*"chmod" komutundan sonraki ikinci sayımız, dosya sahibinin mevcut grubunun izinlerini belirtir. Yine yukarıdaki girdiğimiz kodu örnek alarak komuttan sonraki ikinci sayı olarak 1, yani dosya sahibinin mevcut grubunun sadece açma yetkisi olduğu anlamına gelir.

*"chmod" komutundan sonraki üçüncü ve son sayımız ise diğer kullanıcıların izinlerini belirtir. Yani dosya sahibi ve dosya grubu hariç, kullanıcılar ve grupları kasteder. Diğer kullanıcıların izni ise 2, yani yazma iznine denk geliyor.

Linux Dosya izin sistemini de hallettiğimize göre kolonlarımıza dönebiliriz. 


İlk kolonumuzda gördüğünüz gibi 10 adet harf ve sembol mevcut. Buradaki ilk harf ve sembolümüz, onun dosya mı ya da dizin mi olduğunu belirtmeye yarar. Eğer ilk harfimiz "d" harfi ise onun bir directory (dizin) olduğunu anlayabiliriz. Başında "d" harfi olmadığı taktirde kısa çizgi (-) olur. O zaman onun bir dosya olduğunu anlayabiliriz. 
"d" harfinden sonraki harfleri 3'lü olacak şekilde ayıralım.
"chmod" komutu ile benzer olsa da tek farkı, izinleri sayılar ile değil harfler ile belirtecek olmamızdır. 
*İlk 3 harfimiz, dosya ve dizin sahibinin iznini,
*Sonraki 3 harfimiz, dosya ve dizin sahibinin grubunun iznini,
*Son 3 harfimiz ise diğer kullanıcı iznini belirtir.


2. kolonumuz ise o dosyanın veya dizinin sahip olduğu linklerin sayısını belirtir.

3. kolon, dosya sahibinin adını belirtir.

4. ve son kolon ise dosya sahibinin (3. kolonun) bulunduğu, üyesi olduğu grubu belirtir. 

5. Kolon bize dosya boyutunu kilobyte(kb) cinsinden gösterir.

6. kolonda bir tarih yazar. Bu tarih, dosyanın ve dizinin son değiştirilme tarihini belirtir. Eğer dosya ve dizin hiç değiştirilmemiş ise oluşturma tarihini gösteriyor demektir. 

Son kolonda ise dosyanın tam adı yazar.

 

​​​​​​-a Parametresi
Ls komutunun L parametresini hallettiğimize göre şimdi sıradaki parametremiz olan A parametresini inceleyelim. A parametresi, bize gizli dosyaları görmemizi sağlayacaktır. Daha iyi anlamanız için linux komut satırına "ls -a" komutunu girip inceleyelim.


Linux dosya sisteminde, başında nokta (.) bulunan dosyalar ve dizinler (.thtdergitimi vb.) gizli klasör olduğu anlamına gelir. Şimdi burayı daha düzenli incelemek için "ls -la" komutunu girerek daha düzenli sıralayalım.

 

-d Parametresi
Bir diğer parametremiz ise D parametresidir. Hatırlarsanız yazının başında ls komutunun dizinlerin içeriğini listelediğini belirtmiştik. Ls komutunu D parametresi ile kullanırsak bu durum öyle olmuyor.

D parametresinin biraz ne işe yaradığından bahsedelim. Bu parametre, dizinlerin içine değil, kendisine bakmaya yarar. Örnek olarak "ls -d thtdeneme" komutunu girersek masaüstünde bulunan ilkdizinim, dizinin içine girmeyecektir. Direkt olarak dizini ele alacaktır.


Mesela A dizininin içinde B dizini, B dizininin içinde C dizini ve C dizininin içinde D dizininin olduğunu varsayalım. "ls -R A" komutunu girersek bize A,B,C ve D dizinlerini gösterecektir.


Eğer "ls -R A" komutu yerine "ls -r A" komutunu girersek, bize sadece A dizinin içindeki dizinleri gösterecektir.

 

-i parametresi

Son olarak I parametremizi ele alalım. I parametresi, dizinlerin Inode yapılarını gösterir. Öncelikle Inode nedir, onu öğrenelim. Inode'nin açılımı index nodeden türemiştir ve veri yapısı anlamına gelir. Biz bir dosya veya dizin oluşturduğumuzda o dosyaya veya dizine inode numarası atanır. Bu numarayı bir nevi tc kimlik numarası olarak düşünebiliriz. Daha iyi anlamak için bunu bir örnek ile inceleyelim.


Linux Komut satırına herhangi bir dizinde "ls -i" komutunu girersek her dizinin yanında genelde 6 haneli olsa da bazen değişen sayılar göreceksiniz. O sayılar, dizinin veya dosyanın inode numarasıdır.